تاریخ نامه‌نگاری‌های عاشقانه

امیر هاشمی مقدم: روزنامه بشارت نو

روزگاری این افتخار و فرصت را داشتم که هر پنجشنبه با هوشنگ مرادی کرمانی برویم کوه. در راه از تجربیات نویسندگی‌اش برایم زیاد سخن می‌گفت. آن موقع (حدود بیست سال پیش) هنوز تلفن همراه نداشت. می‌گفت از وقتی این گوشی‌ها آمده، جوانان دیگر برای یکدیگر نامه عاشقانه نمی‌نویسند. به جایش با یک پیامک «کوشی عشقم؟» سر و ته داستان را هم می‌آورند. در حالی‌که در گذشته عشاق موقع نامه‌نگاری، لابلای دیوان‌های شعر به دنبال بیت یا مصرع مناسبی می‌گشتند و جملات‌شان را پر از تشبیه و استعاره می‌کردند. با این کار، زبان و ادبیات‌شان هم قرص و محکم می‌شد. اما الان بسیاری از جوانان ما از نوشتن یک جمله ساده هم ناتوانند. اما از چه زمانی نگارش نامه‌های عاشقانه میان زنان و مردان ایرانی رواج پیدا کرد؟...

ادامه نوشته

امریکایی‌های نادان

امیر هاشمی مقدم: انصاف‌نیوز
...نویسنده در حکایتی با نام «دو خواسته عجیب امریکایی‌ها» اشاره می‌کند به اینکه از طریق یکی از دوستان عراقی‌اش متوجه می‌شود یک امریکایی خیلی مایل است با او ارتباط برقرار کند. طبیعتا او به ماجرا مشکوک شده و نمی‌پذیرد. امریکایی به هر روشی متوسل می‌شود، به درِ بسته می‌خورد. نهایتا در موقعیتی پیش‌یبنی‌نشده موفق می‌شود تلفنی با نویسنده کتاب صحبت کند. پس از کلی مقدمه‌چینی، دو خواسته از نویسنده دارد: یکم، کمی خون شهدای ایرانی و دوم، آدرس «مهدی سوپرمن». پس از کلی اکراه، بالاخره نویسنده موفق می‌شود اهداف شیطانی این امریکایی فلان فلان شده را دریابد. خون شهدای ایرانی را می‌خواسته تا...

ادامه نوشته

پیر خرفت! (به بهانه روز پدر)

امیر هاشمی مقدم: انصاف‌نیوز
...در این کتاب خاطرات و سرگذشت برخی سالمندان آمده که فرزندان ترک‌شان کرده‌اند؛ برخی دیگر آواره و کارتن‌خواب شده‌اند؛ برخی از فرزندان‌شان کتک می‌خورند؛ برخی دیگر را فرزندان‌شان برده‌اند در مکان‌های عمومی همچون امام‌زاده صالح تجریش و رها کردند؛ برخی دیگر فقط خانه فرزندان‌شان را برای شب‌مانی دارند، اما فرزندان از آنها می‌خواهند که دیگر به خانه‌شان نروند؛ برخی با پیشنهاد خودشان به خانه سالمندان رفته‌اند، اما فقط برای اینکه سربار فرزندان نشوند؛ این گروه اخیر گاهی روزها و هفته‌ها چشم به راه بازدید و سرکشی فرزندان می‌مانند؛ یا دوست دارند برای برخی مناسبت‌ها آنها را برای یک روز هم که شده به خانه ببرند تا در کنار فرزندان و نوه‌ها جشن بگیرند؛ برخی‌شان همچنان مجبورند کارگری، دست‌فروشی یا حتی گدایی کنند تا شکم‌شان را سیر کنند؛ بسیاری‌شان چون دچار فراموشی شده‌اند یا نمی‌توانند تند صحبت کنند، ترجیح می‌دهند سکوت کنند تا تمسخر نشوند...

ادامه نوشته

نبرد رستم دستان و چنگیزخان مغول

نعمت‌الله فاضلی (استاد انسان‌شناسی): روزنامه شرق

کتابی این روزها خواندم که در نوع خودش نظیر ندارد: «دیدار و گفتگو با روح چنگیزخان» (۱۴۰۲) نوشته امیر هاشمی مقدم... «مغولستان در ایران سفارتخانه ندارد» (ص ۱۶) و همین دردسرهای بزرگی برای ویزا گرفتن هاشمی مقدم می‌آفریند که در «خوان اول: جنگ رستم و چنگیز برای گرفتن روادید مغولستان» در ۲۰ صفحه آن را شرحی خواندنی و شنیدنی می‌دهد....

ادامه نوشته

انتشار هم‌زمان دو سفرنامه‌ام

ماه گذشته دو سفرنامه‌ام که مربوط به سفرهای چند سال پیش است به‌طور هم‌زمان از سوی انتشارات اندیشه احسان و انتشارات انسان‌شناسی منتشر شد. بر هر دو نام مردم‌نگاری و خودمردم‌نگاری نهادم. مردم‌نگاری روشی است در انسان‌شناسی که پژوهشگر تلاش می‌کند با حضور در میدان پژوهش، گفتگو و مصاحبه عمیق با اهالی آن جامعه، مشاهده مشارکتی در زندگی‌شان و... به فهمی از فرهنگ برسد که نزدیک به فهم آن جامعه باشد. مردم‌نگاری سفر ترکیبی است از این روش با سفرنامه‌نویسی. یعنی در مردم‌نگاری سفر از سفرنامه‌نویسی صِرف فراتر رفته و ورود و حضورمان در آن نقطه بیشتر بر پایه وجود یک مسئله یا پرسش است؛ بیش از آنکه واژه به کار ببریم از مفاهیم نظری سود می‌جوییم؛ و برای تحلیل و تفسیر رویدادها نظریات انسان‌شناسی را به کار می‌گیریم.

ادامه نوشته

بازنمایی تصنعی فرهنگ بختیاری در رمان «ایسُف»

نویسنده متن نقد و معرفی: امیر هاشمی مقدم: روزنامه شرق (۲۲ اسفند ۱۴۰۱)

ایسف رمان نسبتا کوتاهی است (۱۶۸ صفحه) به قلم سیدحمید پورمحمدی که در سال ۱۴۰۰ توسط نشر ثالث در ۷۷۰ نسخه و با بهای ۳۸۵۰۰ تومان منتشر شده است.

پورمحمدی در این اثر، زندگی خانواده‌ای روستایی در استان چهارمحال و بختیاری به تصویر می‌کشد. این رمان ۸ بخش دارد که در هر بخش یکی از شخصیت‌ها یا رویدادهای مرتبط با این خانواده توصیف می‌شود که به ترتیب اینهاست: کاکا (پدر خانواده)، ماه‌خانم (مادر خانواده)، ناخوشی (درباره بیماری ایسف)، قدم‌خیر (دختر بزرگ خانواده)، کفایت (دختر دوم)، آقای مدیر (درباره مدرسه روستا)، مرگ شیرین (مادر ماه‌خانم)، و امتحان نهایی (پایان تحصیلات ابتدایی ایسف). یک فرهنگ الفبایی اصطلاحات بختیاری در رمان هم در پایان کتاب آمده است.

اگرچه مکان این روستا و زمان دقیق رویدادها بیان نشده، اما از روی توضیحات و نشانه‌ها می‌توان تشخیص داد که روستایی از منطقه مشایخ، بخش ناغان، شهرستان شلمزار در استان چهارمحال و بختیاری است. زمان رویدادها هم تقریبا با فضای دهه ۱۳۴۰ خورشیدی هم‌خوانی دارد؛ اگرچه می‌توان اواخر دهه ۳۰ و اوایل دهه ۵۰ را نیز در این چارچوب دید...

ادامه نوشته

أفغانستان‌شناسی در ایران

امیر هاشمی مقدم: شعوبا (سایت جامع مطالعات جهان اسلام)

چندی قبل به همت گروه مطالعات اجتماعی افغانستان موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، نشستی با عنوان «افغانستان‌شناسی در ایران، تحلیل تاریخی روند پژوهش‌های مرتبط با افغانستان در ایران» برگزار شد. متن زیر گزارشی از ارائه امیر هاشمی مقدم، دکترای انسان‌شناسی و پژوهشگر حوزه افغانستان، در این نشست است که به همت «شعوبا: سایت جامع مطالعات جهان اسلام» تنظیم شده و در زیر می‌خوانید...

ادامه نوشته

دانلود رایگان کتاب چرا افغانستان برای ایران مهم است؟

امیر هاشمی مقدم

بالاخره پس از چهار سال، کتاب «چرا افغانستان برای ایران مهم است؟» منتشر شد. هرچند به عنوان نویسنده، راضی به این شیوه انتشار نبودم. اکنون و با این شیوه انتشار فایل پی‌دی‌اف، کتابخانه‌های دانشگاه‌ها، پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌ها، نهادهای دولتی و... آنرا تهیه نخواهند کرد و تنها خوانندگان علاقمند به این حوزه فایل آنرا دریافت کرده و می‌خوانند. ولی به هرحال موانع حقوقی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری (به‌عنوان سفارش‌دهنده و کارفرمای نگارش این کتاب) دست مسئولین این مرکز را تا حدودی برای انتشار نسخه کاغذی بسته بود. امیدوارم بتوانیم در آینده‌ای نزدیک، تعدادی نسخه کاغذی را دست کم در شمار محدود منتشر و به بازار کتاب عرضه کنیم. لینک دانلود در ادامه...

ادامه نوشته

زندانی کردن فرهنگ ایرانی

امیر هاشمی مقدم: انصاف‌نیوز

دکتر محمدرضا اسلامی، استاد دانشگاه پلی‌تکنیک کالیفرنیا در یادداشتی به نام «سعدی و سوالی درمورد حضور منطقه‌ای»، با بهانه قرار دادن روز سعدی که چندی پیش بود، به این نکته پرداخته که چرا سعدی و حافظ در روزگار خود مرزها را در نوردیده و شهرت آنچنانی در کشورهای همسایه و حتی تا دوردست داشتند؛ اما امروزه و با وجود حجم گسترده رسانه‌ها، تقریبا هیچ شخصیت یا برند ایرانی‌ای در جهان که هیچ، در منطقه و همسایگان هم نداریم؟ ایشان تنها به یک نمونه استثنایی اشاره کرده که در دوران دانشجویی، یکی از دوستان ترکیه‌ای‌اش کتاب‌های علی شریعتی را می‌خوانده؛ اما اکنون در حد همان شریعتی هم در ترکیه و دیگر کشورها ما شخصیت شناخته‌شده نداریم. من از همین استقبال از نوشته‌های دکتر شریعتی در ترکیه آغاز می‌کنم. زمانی که در ترکیه دانشجو بودم، بازار کتاب‌هایی که درباره ایران در این کشور نوشته یا ترجمه می‌شد، یکی از موضوعات مورد علاقه‌ام بود. پیش از این بارها نوشته‌ام که یکی از وظایف رایزنی‌های فرهنگی ایران در کشورهای دیگر، توجه و رصد کتاب‌هایی است که درباره ایران منتشر می‌شود؛ اما چون رایزنی‌های فرهنگی ما از سوی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گزینش می‌شوند و ایدئولوژی دینی برای‌شان مهم‌تر است، بیش از آنکه به فرهنگ و تمدن ایران خدمت برسانند، آسیب‌زا هستند...

ادامه نوشته

هدیه به نویسندگان، با طعم تحقیر

امیر هاشمی مقدم: خبرگزاری مهر

صندوق حمایت از هنرمندان، نویسندگان و روزنامه‌نگاران (وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)، چند سالی است به این قشر فرهنگی جامعه، هدایایی عموما نقدی می‌پردازد. تا سال پیش، برای نمایشگاه کتاب به هر یک از اعضای این گروه‌ها (به شرط طی کردن فرایند طولانی ثبت‌نام)، مبلغ 150 هزار تومان پرداخت می‌شد. در ابتدا (دست‌کم از زمانی که نگارنده در سال 1391 در این صندوق ثبت‌نام کرد) این مبلغ به حساب «بانک شهر» افراد واریز می‌شد. یعنی شما می‌بایست ابتدا در بانک شهر حساب باز کرده و کارت بانکی آنرا دریافت می‌کردید تا به این پول دسترسی پیدا کنید. آن موقع بانک شهر تازه گشایش یافته بود و بیشتر در تهران و مراکز استان‌ها شعبه داشت. بنابراین برای ما شهرستانی‌ها که بانک شهر نزدیک‌مان نبود، باز کردن حساب یا پیگری دیگر امور بانکی مربوطه، دردسر داشت...

ادامه نوشته

کتاب‌های رایگان به‌عنوان هدیه نوروزی

همانگونه که برای نوروز سال پیش هم نوشتم، یکی از بهترین هدیه‌ها برای نوروز، کتاب است؛ آن هم از نوع الکترونیکی‌اش که می‌توانید روی تلفن همراه، تبلت، رایانه یا دستگاه کتابخوان بخوانیدش. در همه این دستگاه‌ها هم امکان برجسته کردن، خط کشیدن زیر جملات کلیدی، یادداشت‌نویسی در کنار نکات مهم و... نیز فراهم است. چندین سال است کتابفروشی‌های الکترونیکی در ایران برای نوروز (و البته برخی مناسبت‌های دیگر) هر روز یک یا چند کتاب الکترونیکی متنی یا صوتی را به رایگان هدیه می‌دهند. پیشتازشان «طاقچه» است، سپس «کتابراه» و آخر سر «فیدیبو». برای نمونه کتابفروشی طاقچه برای امروز (شنبه 30 اسفند) شش کتاب پر فروش «صد سال تنهایی» (گارسیا مارکز)، «برادران کارامازوف» (داستایوفسکی)، «آتش بدون دود» (نادر ابراهیمی)، «آنک نام گل» (امبرتو اکو)، «چراغ سبزها» (متیو مک کانهی) و بالاخره «آب‌نبات هل‌دار» (مهرداد صدقی) را تا ساعت 12 شب به رایگان هدیه می‌دهد...

ادامه نوشته

آغازی بر پایان نمایشگاه کتاب؟

امیر هاشمی مقدم: خبرگزاری مهر

پیش‌بینی‌پذیر است که به خاطر حضور ناخوانده کرونا در کشور، نمایشگاه کتاب تهران –که بی‌گمان می‌توان آنرا بزرگترین رویداد فرهنگی سالانه کشور دانست- هم، مانند بسیاری از برنامه‌های دیگر برگزار نخواهد شد. اما به‌عنوان یک مشتری و حتی مُبَلغ پر و پا قرص کتاب‌های الکترونیکی، پیش‌بینی می‌کنم نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به دوران پیری خود رسیده و حتی اگر در چند سال آینده به‌طور کامل برچیده نشود نیز، دست کم از رونق خواهد افتاد. بنابراین عاشقان نمایشگاه بین‌المللی کتاب (و همچنین شیفتگان پرسه زدن لابلای قفسه‌های کتاب‌فروشی‌ها) و نیز مسئولین فرهنگی کشور به فکر چاره باشند...

ادامه نوشته

کتاب‌های خوب را به رایگان بخوانید.

امیر هاشمی مقدم

پیش از این در چندین یادداشت (برای نمونه در اینجا) نوشته بودم که چرا خواندن نسخه الکترونیکی کتاب‌ها بهتر از نسخه کاغذی‌شان است. همانجا چندین فروشگاه این کتاب‌ها را هم معرفی کرده بودم. اکنون و در شرایط شبه‌قرنطینه کرونایی، تقریبا همه آن فروشگاه‌ها با همکاری ناشران خوب، هر روز کتاب‌های خوبی را به رایگان یا با تخفیف‌های عالی (گاهی تا 90%) به خوانندگان هدیه می‌دهند. در زیر تنها به‌عنوان نمونه به چند مورد آنها اشاره می‌کنم و پیشنهاد جدی‌ام اینست که از این فرصت‌های طلایی، بیشترین استفاده را ببرید. حتی اگر اکنون فرصت خواندن کتاب‌ها را ندارید، دانلود کرده و سر فرصت بخوانیدشان. یادتان باشد همه این فروشگاه‌ها، بخشی هم به نام کتاب‌های رایگان دارند که می‌توانید کتاب‌های خوبی به رایگان در آنجا تهیه کنید...

ادامه نوشته

تندروتر، اما عاقل‌تر از خودسرها!

امیر هاشمی مقدم: فرارو

جک استراو، یا آنگونه که جان بولتون برای تمسخر به او لقب داده بود «جک تهرانی»، وزیر پیشین امور خارجه بریتانیا که علاقه‌ای وافر به ایران و موضوعات مرتبط با آن دارد، در سال 1394 (که البته دیگر وزیر نبود) نه تنها دست همسرش، بلکه دست دوستان خانوادگی‌شان را هم می‌گیرد که بیاورد و زیبایی‌های ایران را نشان‌شان بدهد. غافل از اینکه نیروهای همیشه «خودسر»، همین که می‌فهمند او آمده ایران برای گردش، اصفهان و ابرقو و شیراز را کوفت خود و همسفرانش کرده، و عملا مانع از بازدید از شهرهای دیگری همچون کاشان که دوست داشت ببیند، شدند...
استراو درباره آزار و اذیتی که بسیجیان به خودِ او هنگام سفر به ایران داشتند می‌نویسد: «هدف اصلی این کار، دولت روحانی بود و آنها می‌خواستند از این رهگذر به آنها فشار بیاورند و در مسیر عادی‌سازی روابط ایران و جهان سنگ بیاندازند و صد البته که این تندروها هیچ علاقه‌ای هم به من نداشتند. اما نفرت بیشتر آنها از اصلاح‌طلبانی بود که می‌خواستند حد و مرزی برای قدرت آنها تعریف شود». و البته که ای‌کاش این نیروهای تندرو و به ظاهر خودسر، اجازه می‌دادند کسانی به نقد بنیادی از بریتانیا بپردازند که اندک سوادی دارند...

ادامه نوشته

چند کتاب پیشنهادی

امیر هاشمی مقدم

امروز، سیزدهم شهریور، به روایتی زادروز ابوریحان بیرونی است و برای همین «روز مردم‌شناسی» نامیده شده است. ابوریحان، دانشمندی است که آثار بسیاری، از جمله کتاب ارزشمند «تحقیق ماللهند» را درباره فرهنگ هندی‌های هزار سال پیش به یادگار گذاشت. مردم‌شناسی نیز، دانش بررسی عمیق فرهنگ‌هاست. در اینجا چند نویسنده و کتاب در زمینه مردم‌شناسی، یا آنگونه که در دانشگاه‌ها و محیط علمی کاربرد بیشتری دارد، انسان‌شناسی، معرفی می‌شود که بی‌گمان از خواندن‌شان لذت می‌برید؛ هرچند شاید برخی‌شان را خوانده باشید، بی‌آنکه بدانید نوشته یک انسان‌شناس است...

ادامه نوشته

22 نویسنده اثرگذار ایرانی از نگاه اندیش‌ورزان

امیر هاشمی مقدم

وبسایت خبری بی‌بی‌سی فارسی از 15 نفر از اندیش‌ورزان ایرانی خواسته که کتابهای اثرگذار در تاریخ یکصد ساله گذشته ایران را معرفی کنند. این افراد از حوزه‌های گوناگون علوم انسانی بوده و هر کدام از زاویه نگاه خودشان به معرفی کتابهای مهم پرداخته‌اند. اما در بسیاری از موارد، این کتابها همپوشانی داشته و چندین نفر یک کتاب یا یک نویسنده را به‌عنوان اثر یا نویسنده برجسته معرفی کرده‌اند. ابتدا می‌خواستم بدانم کدام کتابها و نویسندگان از نگاه این اندیش‌ورزان اثرگذارتر بوده است. اما چون نتیجه برایم جالب شد، فهرستی که به دست آمد را در اینجا با شما نیز به اشتراک می‌گذارم تا اگر دوست داشتید، از نمایشگاه کتاب تهران خریداری کرده، یا در لیست اولویت‌های خریدتان بگذارید. همچنانکه بسیاری از آنها را می‌توانید با بهایی بسیار کمتر در قالب الکترونیک خریداری کرده و روی رایانه، تلفن همراه یا دستگاه‌های کتابخوان بخوانید...

ادامه نوشته

پیشنهادی برای کتاب‌خوانی

امیر هاشمی مقدم

نمایشگاه کتاب تهران به تازگی آغاز به کار کرده و خیل کتاب‌دوستان و کتاب‌خوان‌ها را به نمایشگاه می‌کشاند. برای کتاب‌خوان‌ها پیشنهادی دارم که به باورم خودشان دیر یا زود به آن خواهند رسید و من در اینجا تلاش دارم کمی آنرا تسریع کنم. شاید از آن دسته افرادی باشید که حس کردن بوی کاغذ از کتاب‌های نو و یا ورق زدن کتاب برای‌تان بخشی از لذت کتاب‌خوانی باشد. شاید هم از آن دسته باشید که کتاب الکترونیکی (که منظورم کتابهای پی‌دی‌اف نیست، بلکه کتابهایی است که ناشران با فرمت الکترونیکی آماده کرده و با قفل‌گذاری روی آن، همان را به فروش می‌رسانند) را سوسول‌بازی بدانید. اما دلایل زیر که بر پایه تجربه 9 سال استفاده از دستگاه‌های کتابخوان است را هم بخوانید...

ادامه نوشته

«کوشی؟ بزنگ» به جای «تصدّقت بروم»

امیر هاشمی مقدم

...مرادی کرمانی می‌گفت که این پیامک‌ها باعث شده ذوق و قریحه پسرها و دخترهای‌مان شکوفا نشود. می‌گفت آن موقع پسرهای عاشق می‌نشستند شب تا صبح نامه‌ای می‌نوشتند تا به بهترین شیوه ممکن، دل دختر مورد نظرشان را بربایند. دختر هم اگر دوست داشت پاسخ بدهد، آنچنان نامه‌ای می‌نوشت که پسر را معمولا چند ماهی معلق در هوا نگه دارد. یک بیت شعر می‌نوشت که مصداق با دست پس زدن بود و یک جمله در ادامه‌اش می‌آورد که مصداق با پا پیش کشیدن. همه عناصر هستی را در این نامه‌ها به خدمت می‌گرفتند تا دل بدهند و قلوه بگیرند. اینها ذوق جوان ایرانی را پرورش می‌داد تا بزرگان ادبیات‌مان از دل همین‌ها بیرون بیایند. اما حالا به یکدیگر پیامک می‌دهند: «کوشی؟ بزنگ»...

ادامه نوشته

نشست نقد و بررسی «سفرنامه افغانستان» در مشهد

کافه کتاب آفتاب، نشست سیزدهم نقد و بررسی کتاب را برگزار می‌کند:

«سفر به سرزمین آریایی‌ها: سفرنامه افغانستان»

با حضور:

امیر هاشمی‌مقدم (نویسنده کتاب)؛ محمدکاظم کاظمی (شاعر و نویسنده افغانستانی)؛  سیدابوطالب مظفری (شاعر و نویسنده افغانستانی)؛ محسن اسلام‌زاده (کارگردان مستند «تنها میان طالبان)؛ 

دبیر نشست:

سید حسام رضوی (کارشناس امور افغانستان در برنامه تلویزیونی «وطن‌دار»)

زمان : سه‌شنبه، ۱۶ بهمن، ساعت ۱۸

مکان : چهارراه دکترا، بازار کتاب گلستان، کافه کتاب آفتاب

حضور برای همگان آزاد است.

 

https://t.em/moghaddames

https://t.me/cafe_ketab_aftab

آیا تمدن ایران باستان، نانویسا بود؟

امیر هاشمی مقدم: نشریه قلمیاران

از نشانه‌های روشنفکری امروزی، یکی هم حمله به تاریخ و تمدن ایران باستان و زبان فارسی است. برای نمونه دکتر اباذری در یک سخنرانی، به یکباره به سراغ تاریخ ایران باستان رفته و می‌گوید: «تاریخ [ایران] قبل از اسلامی هیچی ندارد. هیچی نیست. یک دانه درخت آسوریک است. یک دانه بندهشن دارد و از این حرفها. یک سری کتاب مقدس دارد که آنرا همه دارند. فلان قبیله افریقایی هم شما بروید بالاخره یک کتابی دارد یک چیزی دارد. [ایران باستان] هیچی نیست [...] هیچی نیست [تاریخ باستان ایران] یک برهوتی است که هیچی درونش نیست به جز یک امپراتوری هشت الهفت بوروکراتی که تنها کارش این بوده که حمله کند به این و آن». این سخنان اباذری اشتباهات و نادرستی‌های فاحش بسیار دارد. از جملاتی همچون «ایران باستان هیچی نیست» که ایشان مکررا و کینه‌ورزانه بیان می‌کند می‌گذریم. اما دیگر مواردی که بیان کرده را یک به یک بررسی می‌کنیم...

ادامه نوشته

علاقه به فرهنگ ایران در ترکیه

امیر هاشمی مقدم

سال گذشته انتشارات «کارا کارگا» در ترکیه آغاز به نشر کتابهایی درباره افسانه‌های کشورهای گوناگون کرد. از جمله افسانه‌های ایرانی، عبری، ژاپنی، وایکینگی و هندی و... . اما در این میان، افسانه‌های ایرانی (عکس زیر) با استقبالی بسیار گسترده روبرو شد؛ به گونه‌ای که در این یکسال، به چاپ بیست و یکم رسیده و همین باعث شده جلد دوم افسانه‌های ایرانی هم منتشر شود. در حالی‌که دیگر کتابهای این مجموعه، نه با چنین استقبالی روبرو شده و نه جلد دوم برای هیچکدام‌شان منتشر شده است...

ادامه نوشته

پیامبران شکست‌خورده ایرانی

امیر هاشمی مقدم

هالوی و باتامور کتاب کوچکی دارند به نام «روشنفکران و شکست در پیامبری». نویسندگان در این کتاب، به نقد رفتارهای پیامبرگونه روشنفکران غربی پرداخته‌اند. آنها شرح می‌دهند که روشنفکران چگونه خود را مانند پیامبران دانسته، پیش‌بینی‌های پیامبرانه کرده و مدام جامعه را به خاطر اشتباهاتش مورد نکوهش قرار می‌دهند. اگرچه نویسندگان چندین بار یادآوری می‌کنند که در این کتاب تنها به روشنفکران غربی می‌پردازند، اما برخی از نشانه‌هایی که برای روشنفکران برمی‌شمرند، به طرزی شگفت‌انگیز با روشنفکران ایرانی نیز همخوان است. من در اینجا از میان نشانه‌های کتاب یادشده، به نکوهش جامعه توسط روشنفکران می‌پردازم. پدیده‌ای که نه تنها در میان روشنفکران ایرانی بسیار گسترده است، بلکه به  شیوه‌ای مسری دارد در میان جامعه ایرانی نیز رایج می‌شود. به بیان دیگر، بخش قابل توجهی از جامعه ایران به تبعیت از روشنفکران، دست به نکوهش و تخریب خود می‌زند...

ادامه نوشته

«ایرانی‌بازی» یا خودْشرق‌شناسی ما

امیر هاشمی مقدم: خبرگزاری مهر

هر ایرانی تقریبا هر روز با جملات بسیاری از این دست روبرو می‌شود: «ما ایرانی‌ها دروغگوییم»؛ «ما ایرانی‌ها کلاهبرداریم»؛ «ما ایرانی‌ها تنبلیم»؛ «ما ایرانی‌ها باید زور بالای سرمان باشد» و... . ویژگی‌هایی که برخی آنرا در یک کلام خلاصه کرده‌اند: «ایرانی‌بازی». اینها آنچنان در گوش ما تکرار شده که از یکسو باورمان شده ما ایرانی‌ها چیزی فراتر از این ویژگی‌های عمدتا منفی نیستیم و از سوی دیگر، خودمان هم با تکرار همین دست جملات، این باور را بازتولید می‌کنیم. حتی آنجا که به گذشته پر افتخارمان اشاره می‌شود نیز، در راستای کوبیدن بر فرق‌مان به کار گرفته می‌شود که «ایرانیان مدعی تمدن دو هزار و پانصدساله را ببینید!». تا جایی که چند وقتی است اصطلاح «وطنم پاره‌ی تنم» نیز، با تمسخر در موقعیت‌های مشابه به کار می‌رود...

ادامه نوشته

راه دراز کتاب الکترونیک‌خوانی ایرانیان

امیر هاشمی مقدم: خبرگزاری مهر

امروزه کتابهای الکترونیک به دلایل بسیاری پر طرفدار شده‌اند که از آن میان، کنار گذاشتن کاربرد کاغذ (که با قطع درختان همراه است)، بهای تولید کمتر، جاگیر نبودن و نیاز نداشتن به قفسه و...، نیاز نداشتن به جابجایی و بار سنگین همراه، امکان همراه داشتن هزاران کتاب در کارت حافظه یا گوشی همراه، خرید و دسترسی بسیار سریع و... .

ادامه نوشته

افسوس برای نرگسهای افغانستان

امیر هاشمی مقدم: انسان‌شناسی و فرهنگ

عمده آشنایی مردم ایران با وضعیت افغانستان از دو کانال به دست می‌آید: اخبار رسانه ملی درباره جنگ و انتحار و بمباران خانه‌ها توسط نیروهای ائتلاف به رهبری امریکا از یکسو، و اخبار دزدی و تجاوز اتباع افغانستانی در روزنامه‌های ایران از سوی دیگر. همین است که نگاه بیشتر مردم ما نسبت به افغانستان منفی و یکسویه است (اگرچه نشانه‌هایی از تغییر جدی هم در رسانه ملی و هم در برخی روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها درباره افغانستانی‌ها به چشم می‌خورد). در کنار این دو کانال می‌توان به سفرنامه علاقمندانی که به این کشور رفته‌اند اشاره کرد که نه تنها یکسویه اخبار را پوشش نمی‌دهند، بلکه گزارش‌های دست اولی را از بطن و متن زندگی در افغانستان به ارمغان می‌آورند. جانستان کابلستان (رضا امیرخانی)، در پایتخت فراموشی (محمدحسین جعفریان)، سفر به سرزمین آریایی‌ها (امیر هاشمی مقدم) و افسوس برای نرگسهای افغانستان برخی از سفرنامه‌های ایرانیان علاقمندی است که در سالهای اخیر منتشر شده است...

ادامه نوشته

ایران از نگاه ایلبر اورتایلی و دیگر نویسندگان ترکیه

امیر هاشمی مقدم: خبرگزاری مهر

پروفسور ایلبر اورتایلی را می‌توان شناخته‌شده‌ترین استاد تاریخ و ادبیات کنونی ترکیه دانست. حضور او در برنامه‌های تلویزیونی کافی است تا بینندگان بسیاری را پای تلویزیون بنشاند؛ همانگونه که حضورش در دانشگاه‌ها برای سخنرانی، باعث می‌شود حتی ساعتی پیش از آغاز سخنرانی، درهای سالن به خاطر ازدحام دانشجویان بسته شود.

ایلبر اورتایلی به خاطر چند کلیپ کوتاه که از سخنرانی‌هایش گرفته شده، برای بسیاری از ایرانیان نیز شناخته شده است. او در این سخنرانی‌ها از ایران و تمدن ایرانی، تاثیر گرفتن فرهنگ و زبان ترکی از فرهنگ ایرانی و زبان فارسی، شگفتی‌های ادبیات فارسی و بزرگانش و مسائلی از این دست سخن می‌گوید. اورتایلی تاکنون چندین بار هم به ایران سفر کرده است. از نخستین سفرش که در سال 1365 بود تا همین زمستان گذشته (1396) که به ایران آمد. البته او به کشورهای بسیاری سفر کرده و با چندین زبان، از جمله فارسی آشنا است. سفرنامه‌اش به حدود سی کشور جهان، اکنون به چاپ هجدهم رسیده است. بخشی از این سفرنامه نیز، به ایران اختصاص دارد که در آنجا، سه شهر تبریز، تهران و اصفهان را توصیف می‌کند. اما تنها بخشی از سفرهایش به ایران در این سفرنامه آمده است...

ادامه نوشته

سفر به افغانستان، سفر به سرزمین «دیگری‌های خودی»

امیر هاشمی مقدم در گفتگو با خبرگزاری مهر، از سفرنامه افغانستانش می‌گوید:

امیر هاشمی مقدم، دانشجوی دکترای انسان‌شناسی در دانشگاهی در آنکارای ترکیه است. او تحصیلات کارشناسی خود را در همین رشته در دانشگاه مازندران و کارشناسی ارشدش را در رشته ایران‌شناسی فرهنگی در دانشگاه شهید بهشتی گذرانده است. مجموعه‌ای از مقالات تخصصی در حوزه انسان‌شناسی و گردشگری و انتشار چندین کتاب، او را در حوزه تخصصی کاری‌اش به شدت فعال نشان می‌دهد. اما نام هاشمی مقدم در رسانه‌های ژورنالیستی ایران با «حمایت از حقوق مهاجرین افغانستانی ساکن ایران» گره خورده است. او در زمینه لزوم توجه به مسئله مهاجرین افغانستانی ساکن ایران، از پیشگامان عرصه طرح بحث رسانه‌ای مهاجرین افغانستانی ساکن ایران است و در مواقع مختلف، فضای بی‌صدایی مهاجرین به وسیله او شکسته شده است.

هاشمی مقدم چند سال پیش به افغانستان سفر کرده و سفرنامه‌ای مختصر از این ماجرا را در فضای مجازی منتشر می‌کند. این سفرنامه بلافاصله مورد استقبال قرار می‌گیرد و او را به چاپ کتابی تفصیلی‌تر و پردامنه‌تر از سفرش به افغانستان می‌کشاند. این کتاب اخیرا از سوی انتشارات سپیده‌باوران با نام «سفر به سرزمین آریایی‌ها» منتشر شده و هم‌اکنون در غرفه این انتشارات در نمایشگاه کتاب در حال عرضه است.
روایت هاشمی مقدم از افغانستان این سالها، با توجه به آشنایی و نزدیکی پیشینی او با افغانستانی‌های ساکن ایران به شدت قابل تامل است. او برای مخاطبان ایرانی، دریچه‌ای جدید به سوی افغانستان باز می‌کند. دریچه‌ای که با توجه به سوء تفاهم‌های همه این سالها میان این دو ملت، بسیار قابل توجه است...

متن کامل گفتگو را از اینجا (کلیک کنید) بخوانید.
(نوشته‌های رسانه‌ای مرا می‌توانید در کانال «مقدمه» بخوانید)

نقدی بر وضعيت انسان‌شناسي گردشگری در ايران

انسان‌شناسی و فرهنگ: امیر هاشمی مقدم

در این یادداشت در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ، بخشی از مقدمه کتابم با نام انسان‌شناسی گردشگری که پنج سال پیش منتشر شد را آورده‌ام که در سه زمینه: الف- سرفصل و دروس انسان‌شناسي گردشگری در ايران؛ ب- منابع انسان‌شناسي گردشگري در ايران؛ و ج- تدريس انسان‌شناسي گردشگری؛ نقد و بررسی کرده‌ام. برای خواندن همه متن، به ادامه مطلب بروید.

ادامه نوشته

همزبانی و بی‌زبانی

انسان‌شناسی و فرهنگ، امیر هاشمی مقدم

کاظمی، محمدکاظم (1390)، همزبانی و بی‌زبانی، تهران: عرفان. چاپ دوم.
ایران کنونی و افغانستان، تا چندی پیش زیر لوای یک فرهنگ و یک حکومت مشترک بودند و زبان‌شان نیز در این میان، مشترک بود. بخش مهمی از دغدغه‌های محمدکاظم کاظمی، شاعر و ادیب خوش‌آوازه معاصر افغانستان به این امر باز می‌گردد که گاه آنها را در سلسله یادداشتهای روزنامه‌ای و گاه در قالب کتابهایی به زبان ساده، اما منسجم بررسی می‌کند...

ادامه نوشته

در پایتخت فراموشی

نقد و معرفی‌ام در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ بر سفرنامه محمدحسین جعفریان به نخستین بزرگداشت و سالگرد احمدشاه مسعود
به جرأت می‌توان مدعی شد کمتر ایرانی‌ای را می‌توان سراغ گرفت که به اندازه محمدحسین جعفریان با افغانستان آشنایی داشته باشد. او سالها در آن کشور زیسته، مدتی به‌عنوان فیلمساز و پژوهشگر و مدتی هم به‌عنوان رایزن فرهنگی ایران، با بیشتر شخصیتهای سیاسی و فرهنگی آنجا دمخور بوده و از دوستان نزدیک احمدشاه مسعود بوده، تنها خبرنگاری است در دنیا که موفق شده با ملامحمد عمر مصاحبه حضوری بکند، بسیاری از کوه‌ها و ریگزارهای آنجا را با پای پیاده گز کرده، تا آنجا که یک پایش را بر روی مینهای کار گذاشته شده در آنجا از دست داده است. به این موارد می‌توان لیست بلندبالای دیگری هم افزود که خواندنش برای کسانی که با جعفریان و عشق و علاقه‌اش به افغانستان آشنا نیستند، شگفت‌آور است...

ادامه نوشته

بررسی متون طنزآمیز عامیانه ایرانی

این کتاب حاصل انجام یک طرح پژوهشی مشترک توسط من و دکتر نعمت‌الله فاضلی است که در سال 1387 برای مرکز فرهنگ مردم صدا و سیما انجام دادیم. بخش‌های عمده‌ای از این کتاب پیش از انتشار حذف شد (به دلیل مغایرت با اخلاق عمومی جامعه یا مسائل دیگر) و آنچه باقی ماند کمی ناقص است. بخشی از انتقادات پایانی این معرفی نیز به همین مسائل مرتبط است.

این کتاب در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ معرفی شده است.

ادامه نوشته

آسیبی که افراد سودجو به گردشگری می‌زنند.

مصاحبه‌ام با خبرگزاری ایسنا

یک پژوهشگر حوزه‌ی گردشگری گفت: ترجمه‌ی ناصحیح متون مربوط به گردشگری و ورود افراد غیرمتخصص به گردشگری، به این علم آسیب می‌زند...

ادامه نوشته

نوشته‌هایی بی‌سر و ته به‌نام «جامعه‌شناسی گردشگری شهری»

من هرچقدر به دانشجویانم درباره کیفیت پایین دانشگاه آزاد می‌گویم، گوش نمی‌دهند. دانشگاه آزاد عموماً برای پول دادن و خریدن مدرک است؛ حالا این لابلا شما سر کلاسها هم حاضر شده و ندرتاً استاد باسواد هم پیدا می‌کنید. اما به هر ترتیب اگر می‌روید، فردا گلایه نکنید که فوق‌‌لیسانس گرفته‌اید و بیکارید. این شخصی که کتابش را در زیر معرفی کرده‌ام (دکتر نوابخش)، استاد تمام، یعنی پروفسور دانشگاه آزاد است. خودش هم مدرکش را از دانشگاه آزاد گرفته و اکنون هم در مقطع دکترای دانشگاه‌های آزاد (مثل علوم و تحقیقات تهران) تدریس می‌کند. خودتان قضاوت کنید دانشگاهی که پروفسور برای استادی بهترین شعبه‌هایش را اینگونه پرورش داده باشد، بقیه‌اش چه می‌شود. یک چرخه باطل. هرچند در بقیه دانشگاه‌ها هم دیده می‌شود، اما دانشگاه آزاد پیشقراول است..

نقد و معرفی زیر را در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر کردم.

ادامه نوشته

مردم‌نگاری روستای کالج

هاشمی مقدم، امیر (1392)، مردم‌نگاری روستای کالج، تهران: دریچه‌نو. 132صفحه، مصور و رنگی، 6.000 تومان. 500 نسخه.

کالج روستایی است در 35 کیلومتری شهر رویان و 40 کیلومتری شهر نور در استان مازندران. برای رسیدن به این روستا، باید جاده جنگلی و کوهستانی نور به بلده که به جاده (آبشار) آب‌پری مشهور است را در پیش بگیری و پس از گذر از آبشار آب‌پری و همچنین آبشار حرام‌او، به مقصد برسی[...] با توجه به تغییرات گسترده‌ای که در ساختار فیزیکی و اجتماعی روستا رخ داده، هاشمی مقدم بنا به سفارش موسسه آموزش عالی مازیار رویان اقدام به ثبت و ضبط فرهنگ شفاهی و قدیمی این روستا نمود و از آنجا که مخاطبان این اثر عمدتاً اهالی همان روستا در شهرهای اطراف خواهند بود، لذا با یک اثر توصیفی –و نه تحلیلی- روبرو هستیم. این اثر همچون یک مردم‌نگاری کلاسیک، به ارائه توضیحاتی درباره جغرافیا، تاریخ، معماری، اقتصاد و مشاغل، باورهای دینی، خوراک و پوشاک محلی، هنر و بازی‌ها، رویدادهای مهم زندگی، جشنها و مراسم مهم، افسانه‌ها و باورهای عامیانه، و گویش محلی پرداخته است. کتاب در بخش پیوست دارای یک شعر محلی نسبتاً طولانی درباره کالج، واژه‌نامه و تصاویر رنگی است.
این معرفی پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.

ادامه نوشته

بررسی انسان شناختی سینمای تاریخی ایران

استراحت اجباری این خوبی را دارد که آدم به کارهای عقب افتاده اش می رسد. از جمله این کتاب که از سال 1386 تاکنون نیمه کاره مانده بود را تمام کردم و اکنون نزدیک دو ماه است که منتشر شده است. البته معرفی اش حدود یک ماه پیش روی وب سایت انسان شناسی و فرهنگ انجام شد.

هاشمی مقدم، امیر (1392)، بررسی انسان شناختی سینمای تاریخی ایران، تهران: دریچه نو،180 صفحه، رقعی.

این کتاب در چهار بخش تنظیم شده است. در بخش نخست، نویسنده به ارتباط بین سینما و تاریخ پرداخته که به زعم وی، در چهار دسته خلاصه می شود: بررسی تاریخِ سینما، سینما به عنوان سندی برای مورخ، سینما و تحولات تاریخی-اجتماعی و نهایتاً سینمای تاریخی. آنچه موضوع این کتاب است، سینمای تاریخی است که در ادامه همین بخش، سرگذشت سینمای تاریخی دنیا و سپس سینمای تاریخی ایران به اجمال معرفی شده و نهایتاً به دلایل ضعف سینمای تاریخی در ایران پرداخته است. ضعف اقتصادی، نداشتن متخصص، نبود رمانهای تاریخی و موانع ایدئولوژیک، اصلی ترین دلایل چنین ضعفی معرفی شده است.

بخش دوم به روشهای انسان شناختی مورد استفاده در این پژوهش اشاره کرده است. ریخت شناسی قصه های پریان ولادیمیر پراپ و همچنین اسطوره شناسی های لوی استروس و رولان بارت، اصلی ترین روشها و دیدگاه های مورد استفاده در تحلیل سینمای تاریخی در این کتاب است.

بخش سوم تلاش کرده تا این دیدگاهها و روشهای انسان شناختی را در تحلیل فیلمها و سریالهای ساخته شده درباره دوره صفوی (به عنوان نمونه موردی) به کار بندد. در این فصل نشان داده شده که فیلم های تاریخی ایران، تداوم قصه های عامیانه ایرانی است و خویشکاری های شان یکی است. از سوی دیگر سینما به ویژه پس از انقلاب در تلاش بوده تا از از دوره صفوی اسطوره سازی کند.

در نتیجه گیری که چهارمین بخش این کتاب است، پس از مرور اجمالی بر مباحث اصلی کتاب، پیشنهادهایی برای رونق سینمای تاریخی ایران ارائه شده است.

پایان کتاب دارای چهار پیوست است که لیست فیلمهای تاریخی ساخته شده در ایران، با شمول 160 فیلم از ابتدای تاریخ سینمای ایران تا کنون، مهمترین پیوست است. این فیلمها در دسته هایی مانند: فیلمهای مربوط به دوره اساطیری ایران باستان، فیلمهای مربوط به دوره پیامبران، فیلمهای مربوط به حکومتهای ایران پیش از اسلام، فیلمهای مربوط به دوره ایران اسلامی و نهایتاً فیلمهای تاریخی ای که دوره مشخصی را معرفی نکرده اند.

برای دانلود فهرست و مقدمه کتاب اینجا کلیک کنید.

برای تهیه این کتاب در تهران: انتشارات دریچه نو، میدان انقلاب، کوچه رشتچی تلفن مرکز پخش: 66433780،

و یا کتابفروشی های روبروی دانشگاه تهران (همچون پارت، بیدگل و...)

برای تهیه در استان مازندران از شهر کتاب آمل و شهر کتاب نور-رویان (جنب دانشگاه مازیار)

در اصفهان مجتمع شهر کتاب و همچنین کتابفروشی زمان

و برای خرید اینترنتی از شهر کتاب مرکزی تهران، اینجا را کلیک کنید.

چنانچه مایلید این کتاب را در شهر خود دریافت کنید، با پخش کتاب آبان در تهران، خیابان فخر رازی، کوی داریان، پلاک 2، تلفن [phone] تماس گرفته و سفارش بدهید تا آنرا به نزدیکترین کتابفروشی به محل سوکنت شما برساند.

دانستن نظرات تان هم درباره این کتاب برایم بسیار سودمند است و پیشاپیش سپاسگزار همه تان هستم.

معرفی این کتاب در کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره 70، دی ماه 1392

معرفی این کتاب در خبرگزاری فارس

معرفی این کتاب در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ

معرفی کتاب فرهنگ بازی های بومی مازندران

هر بازی ممکن است در مناطق مختلف استان، به شیوه های گوناگونی اجرا شود؛ بنابراین نویسنده شیوه های گوناگون را به همراه محل اجرای هر شیوه از بازی نیز در زیر نام آن بازی شرح می دهد. برای نمونه نخستین بازی کتاب (آغوزکا) به 9 شیوه اجرا می شود که همه این شیوه ها به همراه تصویر و عکس، شرح داده شده است. در توضیح هر بازی، ابتدا نام بازی به گویش بومی آمده و سپس نامهای دیگر بازی آمده است. گاهی در همین ابتدا، به پیشینه بازی نیز اشاره ای می شود (همچون بازی «اودله دوش سواری کا» که بر اساس نظر کهنسالان، «نوعی شکرگزاری از خداوند برای نزول باران در فصل کشت محصول محسوب می شده است» (ص: 39). سپس اصطلاح های مربوط به آن بازی به همراه معانی شان آمده است. برای مواردی همچون وسیله های بازی، زمان بازی، زمین بازی، روش بازی، داور بازی، قاعده بازی و جایزه بازی شرح های جداگانه ای بیان شده است. همچنین اشعار یا اصطلاحاتی که در بازی مورد استفاده قرار می گیرد نیز ذکر شده است. برای نمونه در بازی بپرسکا (Beperseka) شعر زیر خوانده می شود:...

ادامه نوشته

رونمایی از کتاب انسان شناسی گردشگری (امیر هاشمی مقدم)

مراسم رونمایی از کتاب «انسان شناسی گردشگری» در روز پنجشنبه مورخ 30 آذر 1391 در اتاق کنفرانس موسسه آموزش عالی مازیار برگزار خواهد شد (اتاق شماره 19). این مراسم از ساعت 14 آغاز خواهد شد و به ترتیب شامل صحبت نویسنده کتاب (امیر هاشمی مقدم)، معرفی و نقد کتاب (توسط دکتر قلیچ) و فروش با 40% تخفیف است.

در ادامه این مراسم، ابتدا کارگاه یک ساعت و نیمه گردشگری ارزان قیمت به کشورهای خارجی (bachapaking یا کوله پشتی به دوش و couchsurfing یا اقامت رایگان در خانه های داوطلبانی از کشور مقصد) توسط آقای علی بیگدلی برگزار می شود.

سپس در ساعت 16:45 (چهار و چهل و پنج دقیقه) سخنرانی پروفسور جعفر جعفری، استاد دانشگاه ویسکانسن استوت امریکا با عنوان: «ساختارها و کارکردهای توریسم» با محوریت مولفه های لازم برای توانمندی در این دانش به مدت نیم ساعت برگازر شده و در ادامه، ایشان به پرسشهای دانشجویان پاسخ خواهند داد. این سخنرانی به صورت ویدئوکنفرانس خواهد بود....

برای دیدن و خواندن جلد، فهرست و مقدمه متاب به ادامه مطلب مراجعه کنید.

ادامه نوشته

معرفی کتابی درباره مجتبی مینوی

معرفی کتابی درباره مجتبی مینوی

  

پس از هشت جلد که در فاصله سالهای 1378 تا 1384 درباره برخی از دیگر پژوهشگران معاصر ایران در اختیار علاقمندان قرار گرفت، این‌بار و در نهمین جلد این مجموعه، هوشنگ اتحاد به سراغ استاد مجتبی مینوی رفت و زندگی، طرز فکر، خاطرات، خدمات، دوستان، دغدغه‌ها و... این پژوهشگر را از نگاه اطرافیانش به نگارش درآورد. این کتاب، در واقع مجموعه‌ای است از گفته‌های آشنایان و دوستان مینوی که زمینه آشنایی خواننده را با این پژوهشگر فراهم می‌سازد. نگارنده به طور موضوعی پیش رفته و مثلا آنجا که به کتابخانه مینوی می‌رسد، سعی در جمع نمودن تمامی گفته‌های بزرگان و دوستانی دارد که با وی حشر و نشر داشته‌اند. همین شیوه که شاید...

----------

این نوشتار را پیش از این در وبسایت انسان شناسی و فرهنگ به آدرس

http://anthropology.ir/node/13124 منتشر کرده بودم.

ادامه نوشته

پاکسازی جنگل و اثرات جهانگردی

پاکسازی جنگل و اثرات جهانگردی

دوشنبه این هفته، گروه مدیریت جهانگردی و هتلداری دانشگاه مازیار 3 برنامه و جشن متنوع دارد: پیاده­روی و پاکسازی جنگل؛ رونمایی از کتاب «اثرات جهانگردی»؛ و بالاخره جشن داخلی گروه!..

ادامه نوشته

شهید جاوید: درباره فلسفه قیام امام حسین

بی‌گمان اگر قرار باشد فهرست کتابهای چالش‌برانگیز در کل تاریخ معاصر ایران بررسی شود، کتاب «شهید جاوید» در بالای این فهرست جای خواهد داشت. کتابی که چه در دوره پهلوی و چه در دوره جمهوری اسلامی حاشیه‌های فراوان داشته است. در سال 1349 که منتشر شد، مایه دو دستگی روحانیون گردید و ساواک نیز تلاش کرد از این ماجرا سود ببرد. اما پس از انقلاب، با اینکه به دست یک روحانی برجسنه (آیت‌الله صالحی نجف‌آبادی) نوشته شده بود و پشتیبانی کسانی همچون آیت‌الله منتظری و آیت‌الله مشکینی را نیز داشت، تا سال 1378 اجازه انتشار نیافت. پس از آن هم روی آن حساسیت‌های بسیاری بود. برای نمونه، نگارنده این کتاب را در سال 1390 در وبلاگ شخصی‌اش منتشر کرد؛ اما با برخوردهای غیرمنصفانه‌ای از سوی نهادهای رسمی روبرو شد که مجالش در اینجا نیست...

ادامه نوشته

دعوت به همکاری برای فصلنامه انسان شناسی

دعوت به همکاری برای فصلنامه انسان شناسی

...فصلنامه انسان­شناسی در نظر دارد ویژه­نامه این شماره خود را به حوزه انسان­شناسی گردشگری اختصاص دهد. با توجه به نبود منبع علمی در این زمینه از یکسو، و همکاران دائمی این نشریه که عموما از چهره­های شناخته­شده دانشگاهی هستند، پیش­بینی می­شود این شماره را بتوان به عنوان منبع درسی نیز مورد استفاده قرار داد...

ادامه نوشته

سیرچ: زادگاه هوشنگ مرادی کرمانی

سیرچ: زادگاه هوشنگ مرادی کرمانی

...لیلا کور هر روز می­آمد دم خانه­اش، سمت چپ کوچه می­نشست و تا صدای پایی می­شنید، هر که بود فحش بارانش می­کرد. الکی. همین جوری فحش می­داد... یک روز از جلویش رد شدیم. فحش داد. رفتیم سر پیچ کوچه و برگشتیم. باز فحش داد. برگشتیم یکی یکی از جلویش رد شدیم و فحش خوردیم. این­قدر بچه­ها را بردم آن سر کوچه و برگرداندم و لیلا فحش داد تا دهنش کف کرد. گریه­اش گرفت. باز هم ول نکردیم. هی از جلویش رد شدیم. گریه کرد و فحش داد. فحش­های ناجور. – بچه­ها طاقت بیارین، هی از جلوش رد شین و بخندین. لیلا چوبش را پرت کرد طرف ما، به هیچ کس نخورد. باز از جلویش رد شدیم و خندیدیم. حرصش گرفت دستهاش را بلند کرد و زد تو سرش...

ادامه نوشته

انتشار فصلنامه انسان شناسی، نمود کار گروهی در ایران

انتشار فصلنامه انسان شناسی،

نمود کار گروهی در ایران

آنها که با من درس دارند می­دانند که به هیچ­وجه اجازه انجام کار گروهی به دانشجویان نمی­دهم. اگرچه با این کار، عملا زحمت خودم هنگام بازخوانی پژوهشها بیشتر می­شود. بیشتر دانشجویان معتقدند که من نسبت به آنها بدبین هستم. من نسبت به میزان موفقیت کار گروهی در ایران بدبینم و نه به گروهی خاص. به قول دکتر فکوهی: «ما ایرانیها تجزیه­مان عالی است؛ اما مرده­شور ترکیب­مان را ببرند!». یعنی به صورت انفرادی خوب از عهده کارها بر می­آییم؛ اما وقتی در کنار یکدیگر قرار بگیریم، افتضاح به بار می­آوریم. حتی عمده­ترین انتقادی که در سرپرستی اردوی این نیمسال دانشجویان مدیریت جهانگردی بر من وارد شد این بود که همه کارها را به تنهایی انجام می­دادم...

ادامه نوشته

باب یک گفتگو (پاسخ خانم دکتر حسین زاده به مقاله بی اخلاقی علمی)

باب یک گفتگو (پاسخ خانم دکتر حسین زاده

به مقاله بی اخلاقی علمی)

 

آقای هاشمی مقدم عزیز

سلام

به تصادف در اینترنت به وبلاگ شما و به نوشته شما در خصوص کتاب پژوهش کیفی برخوردم. ضمن این که به شما حق دادم ، از برخورد و قضاوت شما تعجب هم کردم.  پیش از هر چیز باید بدانید که مقاله ای که در آخر کتاب مورد نظر شما گنجانده شده است، متعلق به سخنرانی کوتاه و مختصری بود که من در ایسپا داشتم. بعدها مدیریت ایسپا چنین تشخیص داد که آن سخنرانی را به مقاله تبدیل کند و در کتابی بگنجاند که من هنوز نه آن را دیده ام و نه خوانده ام...

ادامه نوشته

بی­اخلاقی علمی در کتاب روش تحقیق

بی­اخلاقی علمی در کتاب روش تحقیق

توضیح: این مطلب را برای انتشار، در اختیار نشریات عمومی و سراسری قرار داده ام.

...اینجانب به عنوان یکی از نویسندگان کتاب یادشده، به تاریخ انتشار کتاب، نوع چیدمان مقالات آن، ترتیب قرار گرفتن نام نویسندگان مقالات، و نهایتا تنوع مقالات این کتاب انتقاد جدی داشته و اگرچه با انتشار این کتاب، دیگر عملا کاری از دستم بر نمی­آید، اما به بی­اخلاقی­های صورت گرفته در انتشار این کتاب به شدت منتقدم و راهی برایم باقی نمی­ماند جز به داوری گذاشتن مقالات از نگاه خوانندگان و استادان متخصص... با ذکر این موارد، نمی­دانم واقعا باید چگونه این حق پایمال شده خود را باز ستانم. تنها هدفم از نگارش این شکوائیه، واگذاری داوری به خوانندگان و متخصصان محترم؛ تلنگر زدن به وجدان کسانی که با اعمال سلیقه­های فردی و دخیل کردن روابط شخصی، انتشار این کتاب را به بیراهه کشاندند، و نهایتا اندکی فرو نشاندن عصبانیت درونی­ام بود...

ادامه نوشته

ریخت­شناسی قصه­های شوخی ایرانی

ریخت­شناسی قصه­های شوخی ایرانی

این مقاله، چکیده­ای است از یک کار پژوهشی گسترده که دو سال پیش با همکاری دکتر نعمت­الله فاضلی و به سفارش واحد فرهنگ مردم سازمان صدا و سیما انجام دادیم. اصل کار پژوهشی بیش از پانصد صفحه است که به دلیل غیر قابل انتشار بودن برخی از مطالب آن، اکنون در حال ویرایش برای چاپ و انتشار به صورت کتاب هستیم. گمان می­کنم تا مراحل ویرایش، بازخوانی، دریافت مجوز و نهایتا انتشار آن به انجام برسد، بیش از یک سال به درازا می­کشد. بهرحال مقاله یادشده در فصلنامه فرهنگ مردم ایران، شماره 17، تابستان 1388 (منتشر شده در اسفند 1388) صص: 92-67 منتشر شد که چکیده آن را در زیر می­خوانید:

چکیده:

در این نوشتار، ابتدا به تاریخچه مطالعات درباره قصه­های عامیانه ایرانی و به ویژه قصه­های شوخی اشاره شده و روش کار در تحلیل آنها شرح داده می­شود. این روش، از ریخت­شناسی ولادیمیر پراپ برگرفته شده است. بر اساس این ریختشناسی، دسته­های عمده قصه­های شوخی ایرانی (1- «رند و ساده­لوح»: الف- «رند ساده­لوح را می­فریبد»؛ ب- «رند موفق به فریفتن هوشیار نمی­شود»؛ ج- «ساده­لوح بدون رند»، 2- «متلک­پرانی­ها» 3- «رویدادهای خنده­دار»؛ 4- «جملات قصار و نکته­سنجی­ها») معرفی شده و به طور نمونه کارکردهای یکی از این دسته­ها با بیان مثال ذکر می­شود. شایان ذکر است که هر یک از دسته­های بالا، خود دارای زیردسته­هایی است که در متن اصلی مشخص شده است. همچنین در بیشتر این داستانها، ما با یک یا چند شخصیت از شش شخصیت زیر روبروئیم: رند، ساده­لوح، همراه ساده­لوح، دانای ساده­لوحان، هوشیار، دانای هوشیاران.

کلیدواژه­ها: قصه­های شوخی، پراپ، ریخت­شناسی، کارکرد، انسان­شناسی فولکلور.

بازنمایی اسطوره عصر طلایی در سینمای تاریخی ایران (نمونه موردی: دوره صفوی)

بازنمایی اسطوره عصر طلایی در سینمای تاریخی ایران

(نمونه موردی: دوره صفوی) (*)

امیر هاشمی مقدم

این مقاله به تازگی در شماره 12 فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات فرهنگی و ارتباطات منتشر شده است. چکیده آنرا در اینجا قرار می­دهم. علاقمندان می­توانند اصل آنرا در نشریه یادشده مطالعه کنند.

چکیده: ساخت فیلم و سریال تاریخی درباره هر دوره از تاریخ، نه تنها نشان­دهنده اهمیت آن دوره نزد فیلم­سازان و بلکه سیاستگذاران فرهنگی یک جامعه است، بلكه عموما بازنمایي­ای از شرايط فعلي جامعه، یا شرایط آرمانی آن است. در واقع برای به تصویر کشیدن آنچه از شرایط امروزی می­خواهند بگویند، برهه­ای از تاریخ را بهانه قرار می­دهند. در این نوشتار تلاش شده است تا اندک ساخته­های سینمایی درباره دوره صفوی (سه فیلم «خوابهای طلایی» (1330)، «حسین کرد شبستری» (1345) و «نسیم عیار» (1346) که هر سه محصول سینمای پیش از انقلاب است؛ و نیز دو سریال «سرزمین من و نقابداران» (1372) و «روشنتر از خاموشی» (1382) که این دو پس از انقلاب ساخته شده­اند) را از نگاه انسان­شناسی تصویری بررسی کنیم. در این راه از اسطوره­شناسی یاری گرفتیم. دوره صفوی همچون اساطیر مربوط به دوران طلایی، به عنوان دوره­ای به تصویر کشیده می­شود که از بسیاری جنبه­ها، شکوه و جلال در این سرزمین حاکم بود. و این اسطوره­ای است برای رفع تناقض بین هویت کنونی­مان و احساس افتخاری که نسبت به گذشته داشتیم.

کلیدواژه­ها: انسان­شناسی تصویری، سینمای تاریخی، اسطوره­شناسی، کلود لوی استروس، دوره صفوی، دوران طلایی.

*: به یاد «کلود لوی استروس»، انسان­شناس و اسطوره­شناس بزرگی که من نوشتار حاضر را با پیروی –هرچند ناقص- از اندیشه­های او به نگارش در آورده­ام؛ اما پیش از انتشار این نوشتار، همچون اسطوره­ای در علوم انسانی و به ویژه انسان­شناسی جاودانه شد.

 

انتشار مقالات دو تن از دانشجویان در نشریات سراسری

انتشار مقالات دو تن از دانشجویان در نشریات سراسری

بارها اعلام کرده ام که چنانچه کارهای پژوهشی دانشجویان در سطح قابل قبولی باشد، آنها را در نشریات سراسری یا محلی، و یا سایتهای علمی معتبر منتشر خواهم کرد. این بار دو نقد کتاب از ایشان را در نشریه سراسری کتاب ماه تاریخ و جغرافیا که معتبرترین نشریه در زمینه نقد و بررسی این دسته از کتابهاست، منتشر کردم.

آقای میثم ملکشاه دانشجوی علوم اجتماعی دانشگاه سبز آمل، نقد کتاب شرق شناسی، نوشته ضیاءالدین سردار؛

و

آقای امین شریکیان دانشجوی رشته مدیریت جهانگردی دانشگاه مازیار نور، کتاب عصر آهن ایران نوشته حسن طلایی را در شماره 137 کتاب ماه تاریخ و جغرافیا بررسی و معرفی کرده اند.

این دو دانشجوی گرامی می توانند در روزهای حضورم در دانشگاه های شان، برای دریافت حق التحریر نگارش مقاله مراجعه کنند. برای این دوستان و سایر دانشجویان آرزوی پیشرفت روزافزون دارم.

سرزمین مادری و ایران شناسان بیگانه

سرزمین مادری و ایران­شناسان بیگانه

این نقد کتاب در شماره اردیبهشت ماه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا منتشر شد. وقتی آنرا برای نقد و معرفی کردن می­خواندم، از خودم خجالت می­کشیدم. به عنوان یک ایرانی که غربی­ها باید سرزمینم، فرهنگم، زبانم و همه چیزم را به من معرفی کنند. شما را نمی­دانم چه حسی خواهید داشت...

ادامه نوشته

از اعراب انتظاری نیست؛ اما از خودمان چه؟!

از اعراب انتظاری نیست؛ اما از خودمان چه؟!

درباره خلیج همیشه فارس و جزایر سه­گانه ایرانی آن، تاکنون چندین کتاب معرفی و نقد کرده­ام. کتاب «حاکمیت بر جزایر ابوموسی، تنب کوچک و تنب بزرگ در روند سیاست خارجی ایران» نوشته دکتر نقی طبرسا نیز یکی از همانهاست که سال گذشته معرفی و نقدش را به سفارش کتاب ماه علوم اجتماعی نوشتم و تازه خبرم کرده­اند که در شماره 15 اردیبهشت ماه 1388منتشر شده است. اما آنچه مهم است اینست که این روزها اصلا خبرهای خوبی نه درباره خلیج همیشه فارس، و نه درباره دریای مازندران به گوش نمی­رسد. بعد از انتشار تصاویری از حضور آقای احمدی­نژاد در جلسه­ای که نوشته "دول الخلیج ال­ع.ر.ب.ی" در آن به چشم می­خورد و حرف و حدیثهای بسیار، این بار قرار است برای میزبانی ایران در بازیهای کشورهای اسلامی، واژه «خلیج فارس» و نقشه ایران از مدالها حذف شود! وقتی این خبر بر روی خروجی خبرگزاریها قرار گرفت، باورم نمی­شد. واقعا داشتم دیوانه می­شدم که چگونه مسئولین یک کشور به خودشان اجازه چنین کارهایی را می­دهند؟! حالا هم چند روزی است که اجلاس کشورهای حاشیه دریای مازندران (در نقشه­های بین­المللی: کاسپین=قزوین)، بدون دعوت از ایران برگزار شده است. کشوری که تا همین چند دهه پیش، نیمی از این دریا را در اختیار داشت. تنها موضع کشورمان، ابراز خشم آقای متکی بود. خدایا! مدیریت دنیا را نمی­خواهم. تنها

دریغ است ایران که ویران شود.

ادامه نوشته